Mijn kind wil niet lezen. Misschien herken je het wel. Je legt een leuk boek klaar, probeert enthousiast te vertellen waar het over gaat en krijgt vervolgens een blik alsof je zojuist hebt voorgesteld om samen de administratie te gaan doen. Het boek blijft dicht en je kind gaat liever gamen, televisie kijken of iets anders doen.
Niet ieder kind is een boekenwurm. En eerlijk gezegd hoeft dat ook niet. Het ene kind leest uit zichzelf iedere avond een paar hoofdstukken, terwijl een ander kind al afhaakt bij het idee dat er een boek uit de kast moet komen. Toch is het natuurlijk fijn als een kind plezier krijgt in lezen, zeker wanneer lezen op school steeds belangrijker wordt.
Maar hoe krijg je een kind dat niet graag leest toch enthousiast voor een boek? Mijn ervaring is vooral: niet te veel duwen en eerst uitzoeken waar je kind wél enthousiast van wordt.
Waarom leest mijn kind niet graag?
Er kunnen allerlei redenen zijn waarom een kind niet graag leest. Misschien vindt je kind lezen gewoon saai. Misschien kost het technisch lezen nog zoveel moeite dat er weinig ruimte overblijft om van het verhaal te genieten. Of misschien heeft je kind simpelweg nog geen boek gevonden dat echt aansluit bij zijn of haar interesses.
Dat laatste wordt nogal eens onderschat. Wij volwassenen denken al snel dat een kind een bepaald soort boek “zou moeten” lezen. Een mooi jeugdboek, een klassieker of een boek dat wij vroeger geweldig vonden. Maar als je kind daar niets mee heeft, wordt lezen al snel een verplicht nummer.
Een kind dat gek is op voetbal, dinosaurussen, paarden, Minecraft, moppen of spannende verhalen heeft misschien helemaal geen behoefte aan een boek over iets waar jij toevallig enthousiast van wordt. En dat is prima.
Een kind hoeft niet meteen een boekenwurm te worden
Wanneer een kind niet graag leest, kan de neiging ontstaan om er steeds meer bovenop te zitten. Nog een boek proberen, leestijd instellen, zeggen dat het goed voor je is en misschien zelfs een beetje onderhandelen: eerst een kwartier lezen, daarna iets leuks.
Ik snap die neiging. Toch kan lezen daardoor juist iets worden waar een kind tegenop gaat zien.
Het doel hoeft daarom niet meteen te zijn dat je kind iedere avond een half uur zelfstandig zit te lezen. Plezier krijgen in lezen is eerst belangrijker dan veel lezen. Als een kind uiteindelijk uit zichzelf een boek pakt, ben je een stuk verder dan wanneer het iedere avond met tegenzin zijn verplichte leesminuten afwerkt.
Zoek een boek dat bij je kind past
Een goede eerste stap naar leuke kinderboeken is kijken naar de interesses van je kind. Niet naar wat jij vindt dat een kind van die leeftijd zou moeten lezen, maar naar waar je kind zelf enthousiast van wordt.
Houdt je kind van dieren? Zoek dierenverhalen. Is voetbal het favoriete onderwerp van de dag? Kijk naar voetbalboeken. Is je kind gek op Minecraft of andere games? Dan kan een boek dat daarop aansluit een veel logischere ingang zijn.
Ook humor werkt bij veel kinderen goed. Een boek met grappige tekeningen, gekke situaties of korte hoofdstukken kan veel minder als “lezen” voelen dan een dik boek met alleen maar tekst.
En vergeet informatieve boeken niet. Sommige kinderen vinden verhalen helemaal niet interessant, maar kunnen wél eindeloos bladeren door een boek met weetjes over het heelal, dieren, het menselijk lichaam of hun favoriete sport.
Veel plaatjes zijn helemaal niet erg
Soms lijkt het alsof een kind pas echt aan het lezen is wanneer er nauwelijks plaatjes meer in een boek staan. Gelukkig is dat onzin.
Illustraties kunnen juist helpen om een verhaal aantrekkelijker en begrijpelijker te maken. Zeker wanneer lezen nog moeite kost, geven tekeningen een kind iets om naar te kijken en helpen ze om het verhaal beter te volgen.
Een stripboek, graphic novel, moppenboek of boek met veel illustraties telt dus wat mij betreft gewoon mee als lezen.
Het belangrijkste is dat je kind leest. Niet dat het boek er volgens een volwassene uitziet als een “echt boek”.
Mijn zoon vond lezen lastig
Dat herken ik ook vanuit mijn eigen gezin. Mijn zoon vond lezen best lastig en was daardoor niet bepaald enthousiast over boeken. Een boek pakken omdat hij zo graag wilde weten hoe het verhaal verder ging, zat er niet vanzelf in.
Tot we bij de Game-Lezen-boeken uitkwamen. Die sloten veel beter aan bij wat hij interessant vond. De combinatie van lezen met een onderwerp dat hem aansprak, maakte het ineens een stuk aantrekkelijker.
Dat vond ik zelf eigenlijk een goede les. Soms ligt het probleem niet bij het kind dat niet wil lezen, maar bij het boek dat simpelweg niet de juiste ingang is.
Een kind dat niet enthousiast wordt van een traditioneel leesboek, kan misschien wél helemaal opgaan in een stripverhaal, een informatief boek, een gameboek of een grappige serie. En als dat ervoor zorgt dat er ineens vrijwillig gelezen wordt, zou ik daar vooral blij mee zijn.
Korte hoofdstukken kunnen helpen
Een dik boek kan voor een kind dat lezen lastig vindt behoorlijk ontmoedigend zijn. Zeker wanneer het boek op tafel ligt met honderden pagina’s en er weinig illustraties te zien zijn.
Korte hoofdstukken kunnen dan een stuk prettiger zijn. Je kind hoeft niet het gevoel te hebben dat er nog een enorme berg tekst ligt te wachten.
Ook boeken waarin ieder hoofdstuk een afgerond klein avontuur bevat, kunnen goed werken. Even een paar pagina’s lezen, boek dicht en de volgende keer weer verder. Dat maakt de drempel kleiner.
Samen lezen mag gewoon
Zelf lezen is niet de enige manier om met boeken bezig te zijn. Voorlezen kan ook bij oudere kinderen nog hartstikke leuk zijn.
Je kunt om de beurt een stukje lezen, samen een boek lezen op de bank of jij leest voor terwijl je kind ondertussen meekijkt. Op die manier blijft een kind bezig met verhalen en taal zonder dat iedere letter door het kind zelf gelezen hoeft te worden.
Bovendien ontdek je samen misschien boeken waar je kind later zelf verder in wil lezen.
En eerlijk: samen op de bank zitten met een goed boek is toch een stuk gezelliger dan voortdurend vragen of je kind inmiddels al gelezen heeft.
Maak lezen niet altijd verplicht
Natuurlijk zijn er momenten waarop lezen gewoon moet. Huiswerk, een leesopdracht of oefenen voor school hoort er nu eenmaal bij.
Maar probeer daarbuiten ook ruimte te laten voor lezen zonder opdracht. Geen vragenlijst na ieder hoofdstuk, geen overhoring en geen “en wat heb je nu precies gelezen?”. Soms mag een kind gewoon genieten van een verhaal.
Ook een paar pagina’s lezen is iets. Als je kind normaal gesproken helemaal niet leest en nu uit zichzelf tien minuten met een boek zit, zou ik dat eerder aanmoedigen dan meteen zeggen dat het nog lang niet genoeg is.
Ga samen naar de bibliotheek
Een bibliotheek is eigenlijk een enorme speeltuin voor kinderen die nog niet weten welk boek ze leuk vinden. Je hoeft tenslotte niet meteen een boek te kopen dat vervolgens ongeopend op het nachtkastje blijft liggen.
Laat je kind zelf rondkijken. Ook als het eerste boek vooral vanwege de kaft wordt gekozen, is dat prima. Misschien wordt het niets. Dan probeer je de volgende keer iets anders.
Het voordeel van de bibliotheek is juist dat je verschillende soorten boeken kunt uitproberen. Een stripboek mee naar huis, daarna een grappig verhaal en vervolgens ineens een boek met weetjes over haaien. Je weet nooit welk onderwerp de juiste ingang blijkt te zijn.
Ook strips en tijdschriften tellen mee
Wil je kind alleen maar strips lezen? Laat hem lekker strips lezen.
Een kind dat met zijn neus in een stripboek zit, is nog altijd aan het lezen. Hetzelfde geldt voor kinderbladen, moppenboeken, informatieve boeken en boeken met korte verhalen.
Sommige kinderen hebben nu eenmaal meer behoefte aan afwisseling of visuele ondersteuning. Dat betekent niet dat ze nooit plezier in langere verhalen zullen krijgen. Misschien komt dat vanzelf wanneer lezen makkelijker wordt.
Geef zelf het goede voorbeeld
Kinderen zien natuurlijk ook wat volwassenen doen. Als jij regelmatig met een boek op de bank zit, naar de bibliotheek gaat of enthousiast vertelt over iets wat je hebt gelezen, wordt lezen onderdeel van het gewone leven.
Dat betekent niet dat je voortaan iedere avond pontificaal met een roman voor de neus moet gaan zitten om het goede voorbeeld te geven. Een tijdschrift, kookboek of krant telt ook mee. Laat vooral zien dat lezen niet alleen iets is wat moet omdat school dat zegt.
Maak van lezen geen wedstrijd
Een leeslijst met twintig boeken kan voor het ene kind motiverend zijn en voor het andere juist averechts werken. Hetzelfde geldt voor beloningssystemen. Voor sommige kinderen werkt een stickerkaart prima, terwijl een ander alleen maar meer weerstand krijgt zodra er een beloning aan lezen wordt gekoppeld.
Kijk dus vooral naar je eigen kind.
Het ene kind vindt het heerlijk om bij te houden hoeveel boeken het gelezen heeft. Een ander wil gewoon lekker verdwalen in een verhaal zonder dat iemand bijhoudt hoe lang dat heeft geduurd.
Het juiste boek vinden kost soms wat tijd
Misschien moet je tien boeken proberen voordat er eentje tussen zit die wél aanslaat. Dat is geen mislukking. Je bent gewoon nog aan het zoeken.
En misschien blijkt je kind voorlopig helemaal geen fan van dikke boeken. Ook dat hoeft niet meteen een probleem te zijn. Lezen ontwikkelen is geen wedstrijd waarbij ieder kind op dezelfde leeftijd hetzelfde aantal boeken moet verslinden.
Blijf verschillende soorten boeken aanbieden, blijf voorlezen en laat ruimte voor eigen interesses. Soms komt het enthousiasme ineens wanneer je het allang niet meer verwacht.
Boeken tips voor de winter: Winterse (voor)leeslijst voor kinderen
Een kind dat niet graag leest, kan nog steeds een lezer worden
Misschien wordt je kind nooit het type dat iedere week drie boeken uit de bibliotheek haalt. Dat hoeft ook niet.
Als je kind af en toe een boek pakt, plezier heeft in een strip, zelf een verhaal leest of enthousiast door een boek met weetjes bladert, is dat al mooi. Het belangrijkste is dat lezen niet alleen wordt gekoppeld aan moeten.
Mijn eigen ervaring met mijn zoon liet mij vooral zien dat het juiste onderwerp soms belangrijker is dan het perfecte boek. Zodra iets aansluit bij de belevingswereld van een kind, kan lezen ineens een stuk minder lastig en een stuk leuker worden.
Dus als jouw kind op dit moment zegt: “Ik hou niet van lezen”, gooi dan niet meteen alle boeken uit het raam. Misschien staat het juiste boek gewoon nog ergens op de plank te wachten.
